Wij kozen deze 19 stukken voor ons vijfde album

Armen is zeker een tekst die Anna aandroeg (net als Hallelujah, dat we na een paar repetities definitief parkeerden), ik zou er niet om hebben gevraagd. Want? Ik vroeg om literairder dingen als Lied / Song van Robert Pinsky uit een bundel A Convergence of Birds die Jonathan Safran Foer redigeerde als een eerbetoon aan de prachtige dozen van Joseph Cornell (zoek dit zelf maar op het web uit). To make you feel my love was al door te veel en te vaag volk te mooi vertaald maar Anna wist er een draai aan te geven waardoor we het toch gingen spelen en bleven spelen. Alleen die regel over ‘the Highway of Regret’ bleef me in de keel steken en daar hebben we toen een deel van een repetitie over gesproken totdat we het juiste Nederlandse “eviqualent” hadden samengebracht. In de versie van Adèle hoort de goede luisteraar er straatgeluid doorheen waarvan je je kunt afvragen hoe dat er in de mix niet is uitgeschoven. Nieuwsgierig ging ik op zoek naar het origineel van Bob Dylan en ook daar is er gerommel te horen dat me in mijn modus als radioluisteraar even doet struikelen. Duidelijk dat er in onze versie ook een dwars over het pad gevallen boom moest liggen. Twee zelfs.
(Dank aan Erik Lindner voor zijn aemulatio van het begrip ‘equivalent’ in de aankondiging van de band Zimihc tijdens het festival De Tijd Is Om, op 11 april 1987 in De Blauwe Aanslag te Den Haag). Op te vragen.

Bekend, de mensch is schlecht en daar lachen we mee, her en der een scheur in de muziek waardoor de waarheid binnendringt. Het kwaad is concreter dan het goede (en heeft daardoor meer ‘spreektijd’). Wie men mijdt, met hem, met haar leeft men. Het origineel klinkt als huiskamermuziek, wij maken het in de klank vileiner, in de woorden handhaven we de strenge humor van de man met de gouden stem.

Bladjenprroep is een lang verhaal en een lange tijd onderweg geweest in de historie van Zimihc.
Er is een tijd geweest dat we onze teksten letterlijk van de straat raapten.
Appie deed een recept voor mosselen alsof hij een overlijdensbericht voorlas,
Ad Brallenberg las Ad groet ’s ochtends de dingen alsof hij het nog nooit eerder zag, Roland sprak over Ma Pren Huppeldepup en een rode teef die uit de mond van Jan Arends kwam, Rob rapte een tekst waarin hij Hoog Catharijne aanprees als locus amoenus. Frans hield in die tijd de maat en zijn lippen op elkaar. Wij waren gecharmeerd van de kreten van Arno Hin Tiens Counter in Que pasa en Putain putain en we speelden dat laatste met het ritme op biervaten. Na een paar maal bleek dat wat we van de tekst hadden verstaan een beetje mager was om het hele nummer te kunnen vullen dus er moest tekst bij. “Net iets te duidelijk en buiten de context wil ik het wiel uitvinden, vind ik het wiel uit” functioneerde jarenlang als stoplap maar zeven jaar voordat we er uiteindelijk een versie van gingen opnemen kozen we ervoor om een gedicht van Guido Gezelle naar de voorgrond te schuiven. Live in houtzaagmolen De Ster in Lombok vervingen we het biervat door een aambeeld. ’t Er viel ‘ne keer een bladjen op het water – en het water zag dat het goed was.

Coccinellalarve …. is een woord uit een gedicht van Jan Hanlo. In de geschiedenis van onze band zijn er naast de theatershows Ik Ben Als Ieder Anders, Echte Tranen Huilen Niet, Mooi Om Waar Te Zijn en de cd’s onver Harde Noten, Zielsve’el, Schuil, Hond (enkel op cassette) & Anna vertaalt ook vele niet afgeronde projecten. Dat begon met Zimihcs Running Line, daarna zouden de programma’s Denk en Voel & Saaie Berichten niet volgen evenals geen verregend optreden in het openluchttheater in Nijmegen, geen bandproject met de enthousiaste en onbereikbare Emile Miedema, geen finale in De Kleine Prijs van Utrecht voor onze alter ego’s Fuck the Grachtengordel en Rushdie Free / Hang Apartheid en geen optreden op een Jan Hanlo-symposium in Maastricht.
Al deze faux pas leverden echter wel tekst op die we vonden of maakten,
en die we soms al live speelden voordat de draad afbrokkelde.
Deze opname komt van een radioprogramma op Radio M uit de vorige eeuw ….

Dans heeft gevoelswaarde voor mij want het was 35 jaar geleden mijn eerste zoen-plaatje met Mientje Fluyt. Patti Smith staat ook nu nog in mijn luister-toptien, vroeg ik Anna om een vertaling of kwam ze er zelf mee? Hoe is het gekomen dat de zang van mij naar Appie ging? Onderweg vlocht ik er Welcome van the Beach Boys doorheen – dat ook weer wegtrok. (Zo verdwenen ook hele songs als Chelsea Hotel en Lazy Sunday Afternoon en wat we zoal meer probeerden zonder dat ieder van ons vieren er met zijn hart in zat: Nothing Rhymed, Solsbury Hill, …. . De tekst waarmee Dancing Barefoot eindigt hebben wij vooraf gezet. Klinkt beter hoorde ik op een vroege liveversie door Smith zelf.

Droomhond komt uit een boekje dat ik kocht bij the American Bookstore in Amsterdam. Het verhaal van mijn groter wordende wereld. Op de fiets van Culemborg naar Utrecht om platen en de Volkskrant te kopen veranderde naar met de trein naar Amsterdam om boeken en Propria Cures te kopen. Muziek en poëzie zijn de langste lijnen in mijn leven tot nu. Spoorlijnen, toen de rails bij elkaar kwamen (ik hoef nergens heen) in de ontmoeting met Appie Alferink en Frans-Willem Korsten die met gitaar en tekst (Het ezeltje Neeneenee) en politiek (‘Utrecht Tegen Apartheid’) iets deden & ik kwam aanwaaien uit de poëziehoek met een gedicht van Kurt Schwitters (‘Pohésie Horezie’) (ergens anders was ik muzikant, in het trio ‘Zogenaamd Geluk’) (ergens anders was ik toneelspeler; ‘Scharnier’). De verknipte persoonlijkheid moest eerst nog bij elkaar geneukt worden (ook je eerste vergeet je nooit) & toen ik dan in één vel paste, kon ik dingen gaan weggooien. Muziek en poëzie en theater en seks kwamen samen in een spiegelgedicht van een Pink Panther-act met regenjas aan: Dog Dream – Patti Smith, pagina 42 in Babel, aankondiging van een Dylanvoorkeur van decennia later.

Fantasieën van Management ….is tijdens een repetitieweekend in Himmelum van louter vertaal-tekst in het hoofd van Frans (die de hele bundel uit zijn hoofd heeft geleerd daarna) tot muziek van de hele band geworden. Ik sliep zondag nog uit toen hij en Appie op twee gitaren beneden de basis maakten. In dat weekend ging de schoonvader van de ene gitaarspeler heen waardoor we eerder terug gingen naar het midden van het land en Haamstede. De kerkklokken rondom het uiteindelijke albumstuk zijn van de kerk in Heesch waar de vader van de andere gitarist van de bandweekendzondag werd begraven.

Gong, zwarte gal van blijmoed, deze ruim vijftig jaar oude meezinger die als een zandweg je naar binnen zuigt, je wilt je bek leeg spuwen en iedereen in de kamer fronst verontwaardigd.

Goot
. Ik was in augustus 2015 een week alleen in huis en werkte overdag aan het archiveren van Saaie Berichten. Zag op een avond de docu Amy in het Louis Hartlooper Complex en omdat ik na afloop geen gesprekspartner had, schreef ik er direct over – en in een nieuwe vorm. Ik fietste al tijden met een vertraagde versie van Born to be Wild in mijn hoofd (exit excitement), we zijn geen brullende jongens meer. De motor waarmee Steppenwolf de snelweg op gaat is voor societykid Winehouse een camera. De hele bikers-lyric die John Kay vijftig (?) jaar geleden schreef, kon ik kantelen naar het op bewegend beeld vastgelegde leven van onze geliefde souljunk. De akkoorden van Born to be Wild waren weer van het type ‘dat kan RHB ook’, dus na ieders zomervakantie presenteerde ik Geboren voor de Goot eigenhandig aan ‘my dearbraithers’.
Op 12 maart na gerommel onder in de vulkaan en met her en der stukken rond- geslingerde lava gingen we rustig zitten & maakten iets wonderlijks, en maar een van ons wist meteen dat het goed was.

Goud is een lied dat als ongezongen tekst al jaren in mijn zangmap zat tussen teksten die we vanaf 2007 gebruiken. De titel die ik aan de tekst gaf toen we die in 2011 gingen zingen was Is dit? Ik zong het heel hard en daardoor kwam de associatie dat we dit lied wel aan Marco Borsato konden slijten.

Goud als in: over geuren niet schrijven want dan ruik je ze niet meer.
Goud als in: intimiteit is van twee personen.
Als in: van alles een dans maken (echo van Zimihc kan alleSmaken à Dans licht.
In: Je kunt altijd geven (zwaar niet in evenwicht: geven maakt lichter).

De titel Goud heb ik aan het lied gegeven om het als demo aan Moritz Ebinger te kunnen slijten voor de plaat Mi fen’na Gowtu waar hij in 2013 aan werkte. Ons lied Goud beleefde zijn eerste publicatie op vinyl, in 2014. Moritz nam het begin van het lied, dat is een refrein, twee coupletten en weer een refrein en zette deze 1 minuut en 39 seconden met een fade op kant B als track 15, tussen Hannes Geiser, de directeur van het natuurhistorisch Museum Frauenfeld in Zwitserland, die vertelt over eksters en hun passie voor glimmende objecten; en Walter Handeman, goudopkoper en -handelaar die vertelt over het levens-gevaarlijke aspect van goud(handel). Op de binnenhoes staat als artiest vermeld: ‘Zimihc’ en daaronder staat als verklaring voor de
bandnaam: ‘Zlatan Ibrahimovic Manoeuvreert In Het Cornergebied’.

In het couplet is sinds de demo die we in een weekend te Himmelum opnamen in de vierde regel het woord ‘invulling’ vervangen door ‘opvulling’; in het eerste couplet is de derde regel [1> of in onderbroekjes op het speelplein’] gesneuveld en vervangen door de vierde, en de vierde regel is een nieuwe. In het tweede couplet is de eerste regel [2> de dominee met de kapotte oren] verdwenen en de tweede regel [3> de boefbalspits die in hotels verkracht] is gewijzigd
[de boefbalspits een carrière in de kast] verplaatst naar het vierde couplet; de vierde regel werd de tweede.

Het zal de meeste luisterara’s niet boeien hoe een dichter & liedschrijver met zijn regels schuift maar doordat Geert Bors me vroeg ‘welke darlings heb je gekilled’ ben ik de teksthistorie gaan uitpluizen.

Doordat ik met regels ging schuiven kwam er een bewuster rijmschema in het lied en daardoor zou het einde voorspelbaar kunnen worden en moest ik daar dus iets mee. Tussen 2011 en 2016 heb ik gesleuteld aan drie verschillende eindes die we in de studio door elkaar zouden gaan zingen. Maar doordat de inhoud minder harde statements ging bevatten, wilde ik het lied met zachtere stem zingen en had ik geen behoefte meer aan een gevlochten einde waarin delen van de tekst onverstaanbaar zouden zijn. Dat effect bewaren we voor een lied over Utrecht voor ons volgende album.

In wat ik hierboven ‘harde statements’ noem, verwijst de tekst naar zaken uit de actualiteit. Dat werkte in een lang verleden live soms heel goed maar een album opnemen is een andere tak van kunst. Regels die in vijf jaar achterhaald raakten, of die een voetnoot nodig zouden hebben, draaide ik de nek om: een opsomming die begint met de drie die ik hierboven al drie prijsgaf, en vervolgt met:

4> de muziekhater die de concertkaartjes afscheurt
5> de half-blote vrouw op een Vechtboot
6> de koningin met glimlach zonder man
7> de kunstenaar die nooit meer dan talent was
+het hele laatste couplet na de beginregel
{de zanger van een ongehoord lied}:
8> met stapels onverkocht werk onder zijn bed
9> die zijn publiek verzuipt in zijn verdriet
10> en naar huis gaat met drie euro in zijn pet
Daarna kwamen vervangende mooie zinnen niet door de ballotage, zoals:
11> de vijand van wat heet de slechte smaak
12> de zanger die zelf op elke hoes prijkt
13> de miljonair met kinderarbeidnering

Zijn er darlings bij? Misschien 5, 6 en 11.
Maar tegen de 20 regels die er nu staan kunnen ze niet op.

Greppelgraf, origineel track 18 van Trout Mask Replica heeft een intro waarin aan Rockette Morton wordt gevraagd wat hij als brandstof gebruikt. ‘Bonen’ is zijn antwoord nadat hem wordt voorgezegd: “Say beans”. Die twee woorden gebruik ik al decennia om mijn eenmanstijdschrift Saaie Berichten internationaal soepel mee aan te duiden. We hebben voor het album niet mijn poëtische vertaling gebruikt maar de toegankelijker versie van professioneel tolk/vertaler Anna Livestro.

Jeugd is zo’n grintpadlied dat een verlangen in zich draagt en daarmee eeuwige onvervuldheid want je kunt wel voor een ander iets wensen maar uiteindelijk sta je zelf te wachten totdat iemand jouw pakketje aflevert. Als de vertaling is gelukt, bestaat er in de taal geluk voor zolang als het lied duurt en dan is het de nieuwe norm geworden en daarmee de volgende tegenvaller die we ook wel
weer overstijgen. Gevoel is nooit permanent, het is een tijdelijk ding.
Lekkere funky lick. Zimihc verbouwt Zimmerman
ingrijpender dan Dylan al kon met Bob.

Lot, daar kwam Frans mee toen bleek dat de stroom vanuit de Cremerfietsstraat opdroogde. Waarvandaan? Er zit een schreeuw van Dylan in elk van de zeven coupletten waarmee hij zeer aanwezig is. Blood on the Tracks is het eerste en enige album dat mijn zoon(tje, toen) voor me brandde (nog voordat hij de technicus voor het Zimihcsoloalbum Hond wilde zijn) van een bibliotheek-cd, inclusief hoesje. Hans Bik zou trots op hem zijn geweest if he had known. En zo kwam Dylan in het bandleven – ik speurde naar zijn ongepubliceerde song die we meermalen betoverend voor publiek speelden maar I’m not there schittert nu door afwezigheid op album 5: Bennie Da. Ik knars mijn tanden
maar er sneuvelde meer van bard Bob en de tijd is mijn vriend.

Mag hoorde ik in 2007 in Ahoy Rotterdam. De eerste avond dat mijn geliefde en ik zonder oppas thuis ge2en buiten Woonplaats uit gingen nadat we in 1997 en 1998 onze kinderen welkom heetten in ons leven. Ze belden ons voordat onze telefoons uit moesten nog trots op dat de pizza’s in de oven lagen. We wilden graag de laatste trein halen en liepen na de eerste toegift van achter uit de hal naar de uitgang vooraan toen de Webb Sisters me tranen op de wangen brachten. We wachtten dit prachtige lied uit. Onze versie nu heeft een melodielijn die om al het ijle van het origineel heen zwemt. De vertaling is in fasen ontstaan. Ik weet dat ik hem in het vliegtuig maakte, naar Thailand als ik het goed uitreken. Thuis op lettergrepentelling herschreven. Wat ik in onze derde studioversie met mijn stem doe, is soms platter dan ik wil weten, en het werkt.

Man was altijd het openingsnummer van de set in de jaren ’80. Geen bandlid was toen aan de zware middelen –aanleiding was het eenvoudige akkoordenschema waardoor de zanger de song thuis in zijn eentje kon spelen en live op het podium met de hele band ook. Zo’n classic verdwijnt als je eigen nummers gaat opnemen op den duur van de speellijst. In de repetities voor Anna Vertaalt was Waiting For The Man er opeens weer, doordat we ons er zo lekker mee los kunnen spelen. Onvertaalbaar naar het Nederlands, uitgezonderd het laatste couplet, bleek. Daarmee opnieuw het geschikte openingsnummer, nu van de cd. Op de dag dat we het opnamen overleed David Bowie van wie we dertig jaar geleden een hitsingle van Aladdin Sane speelden.

Quans, alles stroomt, stoomt, dampt, alles is blauw en zang en ritme, alles is onveranderd hetzelfde als altijd gebleven.

Speelman ….was een favoriet van Anna die ik zo goed en zo kwaad mogelijk op de gitaar uitzocht; door de verrekijker zie je hoe je bewonderde geliefde ging, er ging een stuk van jezelf.
Zoals gebruikelijk moest ik om de aangeleverde tekst zingbaar te maken twee of drie woorden wijzigen en deze keer bij uitzondering het refrein geheel herschrijven – wat vooraf de volgende quote van Arnon Grunberg als recensie opleverde: ‘De zin “vergeet om mijn naam te vergeten als je kan”
is een erg mooie zin’. Je verkoopt daar echter geen album meer om.

Vuur is ongevraagd aangeleverd, onze vertaalster vond het zelf mooi. Ze liet ons in de tien regels die deze tweede track van Rubber Soul bevat lezen hoe deze meezinger in elkaar steekt. De wreedheid die Gerrit Komrij ‘klein fascisme’ noemde als hij over het huwelijk schreef. De fik erin. In de studio was ik het beu om nog eens en nog eens terwijl het zo’n simpel deuntje is, en toen Bernie zei dat ik mijn koptelefoon nog op moest, weigerde ik dat – gelegitimeerd door verhalen die ik in twee dikke, gedeeltelijk doorgewerkte, boeken over Don Vliet en zijn discipelen was tegengekomen.

Weg schreef ik toen overdag mijn kinderen nog op de buurtschool zaten, leerden, speelden. Ik schreef in het donker, is mijn vermoeden. Ik krabbelde op mijn eigen onbeholpen wijze op een dwars gelegd vel printpapier hoe mijn vingers op de snaren stonden. Dat was in de boekjes voor amateurs niet op te zoeken dus ik moest het in beeld vastleggen om het voor te spelen aan de muziekmannen. Het monotone eindstuk gaat terug op een jam van 30 jaar geleden: “Cipier, cipier, laat mij maar zitten hier”. We vonden het in die tijd ook leuk om Silver Machine van Hawkwind te coveren (Buren op de jaarmarkt in 1985; Kikker in Utrecht, 1986; schaamteloos als we in die tijd waren).

De refreinregel van Weg: ‘dit duurt een uur’ –als concept is ook al overgewaaid naar andere plaatsen dan die waarvan de naam met de achtste letter van het alfabet begint, zoals Twello, Appelscha en Diepenheim.
Ik heb na 2003 nog tekst ingevoegd – een brug naar een grotere lap tekst die mijn leesverslag van dikke delen Brieven van Vincent van Gogh zou kunnen zijn & ook brug naar een kijkverslag van een graphic novel Vincent visits New York City. Wat niet 1 op 1 Vincent van Gogh Schilderde Buiten is.

De quasi-monotonie nodigt na een paar minuten uit tot uitbundige gitaar-verkenningen van Appie en een geluidsuitstalling verdeeld over negen instrumenten door Frans. Mijn gitaar die al vier jaar geleden opnieuw besnaard diende te worden, blijft lekker doorrammelen, de meetrillende snaar die ik niet kan ontwijken met mijn hand blijft uiteindelijk stil en dan mis je hem zelfs. Hoor hoe iedere andere muzikant uitpakt en ik droef-dappere pogingen doe om deze versie tot de langste so far te maken, wat lukt doordat iedereen naar elkaar is blijven luisteren. Ik denk dat we hiermee wel een statement maken
naar 7 miljard globegenoten.

 

tussenstand

Hoe kozen wij de stukken voor dit album? De 3100 woorden die ik er hierboven aan wijd, zijn in eerste instantie de woorden van de zanger. Er is veel van Rob H. Bekker in, met vleugjes Mobiel van der Zwan en snufjes Woede de Wit & Tom A. Hawk. “Zimihc is anders en dat is goed” schreef een van de weinige muziek-journalisten in ons land die gevoel voor onze band heeft. Zimihc is ook anders dan de zanger dus er zijn meer verhalen over ons album. Al die verhalen samen zijn Anna vertaalt. Ik weet niet wanneer Appie, Frans-Willem en Roland de tijd (rijp) vinden om hun versie te noteren dus voorlopig moet de luisterara/lezerara het met mijn deel doen; of, beter nog,
met het album dat sinds januari 2018 ook op Spotify te beluisteren is.

 

Speel met alle zinnen, Rob